خرس قهوه ای ایرانی

 

نگرشی بر خرس قهوه‌اي ايراني

 

خرس قهوه‌اي ايراني علاوه بر جثه نسبتاً كوچك در مقايسه با عموزاده‌هايش در شمال كانادا، محدوديت تغذيه‌اي و رژيم غذايي بسته‌تري نسبت به‌آنها دارد، كه البته ناشي از اجبار محيط زندگي و اكوسيستم آنهاست.
محل زيست خرس قهوه‌اي ايراني، مناطق جنگلي و كوهستاني و بيشتر در دو رشته‌كوه البرز و زاگرس است. طول اين حيوان بزرگ و تنومند ممكن است به‌دو متر و وزن آن به‌بيش از 250 كيلوگرم برسد. لازم به‌يادآوريست كه وزن خرس گريزلي (خويشاوند خرس قهوه‌اي ايراني در كانادا) به‌530 كيلوگرم نيز مي‌رسد!
طبق اصل اكولوژيكي برگمن، حيوانات خون‌گرم مناطق سرد (عرض‌هاي جغرافيايي بالا) جثه بزرگتر و در نتيجه نسبت سطح به‌وزن كمتري از خويشاوندان مناطق گرمسيري خود دارند. به‌عنوان مثال گوزن قرمز يا قوچ و ميش (از هر نژادي) عموماً در مناطق مرتفع و قسمت‌هاي سردسير كره زمين جثه‌هاي درشت‌تري نسبت به همگنان در مناطق جنوبي و گرم‌ دارند. قوچ لارستان و قوچ اوريال در ايران نمونه بارز اين مسأله است. شواهد نشان مي‌دهد كه در مورد خرس قهوه‌اي نيز اين مسأله در ايران مصداق پيدا مي‌كند. علي‌رغم وجود اين گونه در سراسر ايران در گذشته‌اي نه‌چندان دور، خرس‌هاي قسمت‌هاي شمالي ايران در نواحي البرز و جنگل‌هاي كوهستاني ارسباراني جثه‌هاي تقريباً بزرگتري از خرس‌هاي صفحات جنوبي كشور، در استان‌هاي فارس و كرمان دارند.

خرس ايران سر پهن و پوزه‌ كوتاه و گوش نسبتاً‌ كوچك و راست و گرد و چشم‌ها نسبتاً كوچك و گردن كوتاه و كلفت است. دست‌ها و پاها بلند و كلفت و هر كدام با پنج چنگال و پاها از دست‌ها بلندترند.
بدن از موهاي انبوه و زبر و بلند پوشيده شده است. رنگ موها از قهوه‌اي تيره تا قهوه‌اي زرد و خاكستري تغيير مي‌كند. گاهي لكه كوچكي با رنگ روشن در سينه ديده مي‌شود.

خرس قهوه‌اي در ايران در نواحي جنگلي و كوهستاني كوه‌هاي البرز و كوه‌هاي زاگرس زندگي مي‌كند.

 

 

ماهی

صید ماهی ۸۰ میلیون ساله

وزن اين ماهي عجيب 27كيلوگرم و طول آن 34/1متر است.

ماهيگيران در جزيره زنگبار (نزديك تانزاليا) موفق به صيد يك گونه خاصي از ماهي به نام "كوئل كانت -Coelacanth " شدند كه يكي از قديمي‌ترين ماهي‌هاي كشف شده در آثار فسيلي بوده و قدمت آن به حدود 80ميليون سال پيش باز مي‌گردد، بنا به اظهار نظر يكي از متخصصين ابتدا تصور مي‌شد كه نسل اين ماهي به طور كامل منقرض شده است.

يكي از محققان مؤسسه علوم دريايي در زنگبار اعلام داشت كه اين ماهي در بخش شمالي جزاير استوايي گرفته شده است. ماهيگيراني كه موفق به صيد اين ماهي شدند در مصاحبه‌اي با خبرگزاري رويترز اعلام داشتند كه وزن اين ماهي عجيب حدود 27كيلوگرم و طول آن 34/1متر است.

لازم به ذكر است كه براي اولين بار در سال1938 در آفريقاي جنوبي نوعي از همين ماهي توسط ماهيگيران صيد شد و تا آن تاريخ تصور مي‌شد كه نسل ماهي مزبور حدود 80ميليون سال قبل منقرض شده باشد. آثار فسيلي به جا مانده و تحقيق دانشمندان نشان مي‌دهد كه اين ماهي حدود 360ميليون سال پيش وجود داشته و لذا يكي از قديمي‌ترين موجودات زنده به جا مانده از دوران ما قبل تاريخ است! از سال 1938 به بعد هيچ ماهي ديگري از اين نوع در آب‌هاي آفريقاي جنوبي صيد نشد تا همين اواخر كه ماهيگيران توانسته‌اند حدود 30 ماهي را طي سال‌هاي اخير از آب‌هاي تانزاليا صيد كنند، بنا به اظهار نظر يكي از متخصصان، علت اين امر كاهش منابع بزرگ ماهيگيري در جاهاي كم‌عمق اقيانوس بوده كه سبب شده ماهيگيران جهت تأمين روزي خود به اعماق بيشتر هجوم برده و تورهاي ماهيگيري خود را به پايين‌تر هدايت كنند و اين اعماق تاريك درست همان مكاني است كه ماهي (Coelacanth) براي زندگي بر مي‌گزيند. اين ماهي باستاني و شگفت‌انگيز تنها موجود زنده‌اي در روي كره زمين است كه يك مشخصه فيزيكي منحصربه‌فرد دارد يعني مفصل جمجمه‌اي كاملي كه جدا كننده گوش و مغز از اندام تنفسي و چشم ماهي است.

خلاصه‌اي از خصوصيات ماهي Coelacanth به نقل از سايت Wikipedia :

عمر ماهي Coelacanth بين 80 تا 100 سال تخمين زده مي‌شود و متوسط وزن اين ماهي در اقيانوس در حدود 80كيلوگرم و طول آن به حدود 2متر هم مي‌رسد!

ماهي ماده بالغ كمي بزرگتر از نوع نر آن است، اين ماهي مي‌تواند تا اعماق 700متري اقيانوس نيز ديده شود اما غالباً در عمق بين 90 تا 200 متر يافت مي‌شود. اين ماهي بسيار حساس و باهوش بوده و هرگز هنگام روز يا شب‌هاي مهتاب كامل ديده نمي‌شود، چرا كه چشم‌هاي اين ماهي حساسيت زيادي نسبت به نور دارد. اين ماهي شكارگري فرصت‌طلب بوده و از انواع مارماهي، كوسه‌هاي كوچك و ماهي‌هاي ديگر در اعماق اقيانوس تغذيه مي‌كند. به دليل نوعي ويژگي كه در بدن اين ماهي وجود دارد براحتي در تاريكي قابل مشاهده است و در اعماق آب‌هاي كم نور و تاريك هم ديده مي‌شود. ماده اين ماهي مي‌تواند بين 5تا25 بچه ماهي را زادآوري كند كه هر يك بلافاصله بعد از تولد مي‌توانند به تنهايي به بقا ادامه دهند. اطلاعات زيادي در مورد توليد مثل اين ماهي در دست نيست اما معلوم شده كه اين ماهي تا قبل از 20سالگي نمي‌تواند توليد مثل كند. زمان بارداري در اين ماهي 13ماه است. اندونزي، آفريقاي جنوبي و تانزاليا از جمله مكان‌هايي است كه بشر توانسته اين گونه نادر و با ارزش را مشاهده و صيد كند. اين ماهي به تعداد بسيار زياد در اكثر منابع آبي در جهان (در دوران مزوزوئيك و اواخر پالئوزويك) زندگي مي‌كرده و از قديمي‌ترين موجودات زنده كشف شده در كره زمين است كه آثار فسيلي آن به حدود 410ميليون سال پيش باز مي‌گردد. اين ماهي يكي از آخرين بازمانده‌هاي آبزيان آرواره‌اي بوده و شكل و شمايل عجيب باله‌ها و دم و جمجمه‌اش، آن را به يك گونه كاملاً منحصربه‌فرد و با ارزش تبديل نموده است.